فهرست منو
preg-sleeping

خوابیدن در دوران بارداری

 خوابیدن در دوران بارداری

دکتر نسرین دادرس

[foogallery id=”11865″]

در اوایل بارداری، اغلب زنان از خستگی و تمایل زیاد به خوابیدن شکایت می‌کنند. این مشکل ممکن است ناشی از اثر خواب‌آور هورمون‌های حاملگی، به‌خصوص پروژسترون‌ها باشد. خستگی و خواب غیرکافی ممکن است به دنبال تهوّع و استفراغ‌های شدید در ماه‌های اوایل بارداری تشدید یابد. همچنین در طول بارداری الگو و فرم خواب دچار تغییراتی می‌شود، به‌طوری که مدّت خواب عمیق(REM)  کم شده و خواب(Non-REM Sleep)  افزوده می‌شود و خانم باردار نمی‌تواند خواب کافی و بدون وقفه‌ای در شب داشته باشد. این موضوع باعث می‌شود با اینکه کلّ طول مدّت خواب شبانه در زنان باردار مشابه زنان غیرباردار است، امّا اغلب زنان باردار از اختلالات خواب به صورت اشکال در به خواب رفتن، بیدار شدن‌های مکرّر، کاهش خواب شبانه و کاهش کیفیت خواب شکایت کنند.

این اختلالات بیشتر به دلیل تغییرات روانی و جسمانی‌ای است که در زنان باردار به وجود می‌آید و تا آخرین ماه بارداری ادامه دارد. احساس خستگی، تغییرات خلق‌وخو، سردرد، سوزش سر دل، نیاز مکرّر به ادرار کردن، درد‌های پراکنده در اندام‌ها و نیز درد کمر و شکم، تنگی نفس و تغییرات وسیع دیگری که در فیزیولوژی بدن در زمان بارداری اتّفاق می‌افتد، همگی می‌توانند روی خواب تأثیرگذار باشند.

مهم‌ترین دلیل نداشتن خواب کافی در این دوران افزایش اندازه جنین است که وضع و فرم مادر را برای خوابیدن دچار مشکل می‌کند، برای مثال اگر مادر باردار قبلاً عادت به خوابیدن به پشت یا شکم داشته، مدّت‌ها زمان لازم دارد تا به وضع جدید و خوابیدن به پهلو عادت کند. به‌علاوه جابه‌جا شدن و تغییر حالت در بستر نیز سخت‌تر می‌شود.

استرس هم ممکن است در اختلال خواب مؤثّر باشد. ممکن است بعضی از مادران در مورد سلامت جنین‌ خود، نحوه زایمان و توانایی‌شان برای مادر شدن اضطراب داشته باشند.

اشکالات خواب از حدود هفته دوازدهم بارداری شروع می‌شود و تا حدود دو ماه پس از زایمان ادامه می‌یابد و بیشترین میزان این  اختلال در دوران پس از زایمان مشاهده می‌شود که می‌تواند در ایجاد اندوه و افسردگی پس از زایمان در بعضی از خانم‌ها نقش داشته باشد. باورهای سنّتی و عامیانه‌ای درباره دوران بارداری وجود دارد، مانند اینکه زن باردار هرگز نباید به پشت یا همان طاق‌باز بخوابد و اگر بخوابد ضربه‌ای به جنین وارد می‌شود. پیچیدن بند ناف دور گردن جنین نیز پایه علمی ‌ندارد.

بهترین حالت خوابیدن در دوران بارداری

[foogallery id=”11863″]

در دوران بارداری بهترین حالت خواب، خوابیدن به پهلو است؛ یعنی می‌توانید به پهلوی راست و یا به پهلوی چپ بخوابید، ولی بین این دو حالت، خوابیدن به پهلوی چپ بهتر است. همچنین بهتر است پاها را کمی درون سینه جمع کنید و بین زانوها یک بالش قرار دهید.

 به پهلوی راست خوابیدن در سه ماهه اول و دوم بلامانع است، زیرا حجم رحم آن‌قدر بزرگ نیست که به عروق و وریدهای تحتانی مادر فشار وارد کند یا اختلالی در بازگشت خون ایجاد کند، هر چند که به معده و دیافراگم فشار وارد می‌کند.

توصیه می‌شود که مادران باردار از ایستادن‌ها، نشستن‌ها و به‌طور کلّی قرار گرفتن طولانی در یک حالت بپرهیزند و هر نیم ساعت یک‌بار تغییر حالت دهند.

برای خون‌رسانی به جفت بهترین حالت، خوابیدن به پهلوی چپ است، ولی در خانم بارداری که هیچ‌گونه مشکلی ندارد، در سایر حالت‌ها نیز خون‌رسانی به جفت انجام می‌شود. بنابراین ضرورتی برای خوابیدن مداوم به پهلوی چپ وجود ندارد و فقط در شرایط استثنایی و خاص از سوی پزشک این حالت تجویز می‌شود، مثلاً در صورتی که فشار خون مادر بالا باشد یا جنین رشد طبیعی نداشته باشد. با توجّه به تغییر کیفیت خواب در دوران بارداری، زن باردار مجاز به استفاده از داروهای غیرتجویزی و یا گیاهان دارویی برای بهبود کیفیت خواب در این دوران نیست.

راهکارهایی برای راحت خوابیدن در دوران بارداری

خوابیدن به پهلوی چپ برای خون‌رسانی به جفت بهترین حالت است، امّا اگر هنگامی که بیدار شدید، خود را در حالت طاق‌باز در موقع خواب مشاهده کردید، این واکنش بدن شما بوده است و خیلی نگران نشوید.

رعایت برنامه زمانی منظّم برای رفتن به بستر و بیدار شدن از خواب:

  • دو ساعت قبل از خواب، غذای چرب و سنگین نخورید.
  • محدود کردن مصرف قهوه و چای از رژیم غذایی.
  • هوای اتاق خود را خنک و مطبوع نگه دارید.
  • ورزش‌هایی مثل نفس کشیدن عمیق را تجربه کنید.
  • کتاب‌های مورد علاقه خود را قبل از خواب بخوانید.
  • پیش از رفتن به بستر، با ماساژ یا حمّام گرم به خود آرامش دهید.
  • اگر خوابتان نمی‌برد، از رختخواب بیرون بیایید و غذای مختصری بخورید یا کتاب بخوانید. سپس هنگامی که خواب‌آلود شدید، دوباره به بستر برگردید.

*متخصّص زنان، زایمان و فلوشیپ ناباروری

نشانی: تالش، بیمارستان طالش ، مطب مشترک دکتر نسرین دادرس و دکتر رویا کبودمهری

رشت: پیچ سعدی ، جنب مرکز جراحی پاستور ، ساختمان فارابی ، طبقه سوم